Gazeta codzienna

Sztuka. Kultura. Nauka.

* * *
Merkuriusz Polski dzieje wszystkiego świata w sobie zamykający dla informacji pospolitej. Od 3 stycznia 1661.
czwartek, 23 Maj, 2019 - 19:09

Czy Wandalowie mówili językiem słowiańskim?

pon., 07/10/2013 - 13:29

Tzw "Spis narodów Franków", krótka genealogia narodów, która w zasadniczych tezach wypływa z Tacyta i jego potrójnego podziału Germanów. To założenie, włączające Słowian do kręgu Germanów, zostało zidentyfikowane jako główne źródło identyfikacji Słowian / Wendów z Wandalami. Ślady tego zidentyfikowania mogą występować samodzielnie w źródłach dotyczących omawianej identyfikacji, zwłaszcza w Vedastinum Chronicon i XIII- wiecznej kronice polskiej Mierzwy. Pierwszym celem tej identyfikacji była integracja Słowian, tych "nowo przybyli i nomadów" (Curta) z wczesnośredniowiecznej Europy, w zachodnią i frankońską koncepcję pojmowania dziejów.


Gdańsk, Lubeka, Wismar, Rostock, Stralsund, Królewiec, Ryga i inne miasta Hanzy były nazywane "miastami Wenedów"- "wendische Städte / vandalicae Urbes" od XIV wieku. Szwedzcy królowie używali tytułów Suecorum  Gothorum Vandalorumque rex od XVI wieku. Terminy te są pozostałościami dawnych średniowiecznych identyfikacji Wenedów = Wandalów. Tak więc możliwe jest, aby wyjaśnić szwedzki tytuł. Kilkoro uczonych humanistów próbowało uzasadnić to przyrównanie specyficznymi wypaczeniami historii z wykorzystaniem tzw. Pseudo-Berossosa i Tacyta. XVI-wieczne teksty autorów: Krantz, Cromer, Dubravius​​, Schurtzfleisch, Marschalk, Latomus, Simonius, Chytraeus i Leuthinger są analizowane i wyjaśnione w tym kontekście historycznym. Rozprawa zawiera także omówienie głównie niemieckich badań z XVIII wieku dotyczących tej identyfikacji. Zniknięcie tej identyfikacji może być pokazywane jako wynik klasyfikacji tego pojęcia z XVIII wieku- jako błędu średniowiecznych autorów.

wg Dissertation: Studien zur Vandalischen Geschichte, http://homepage.uibk.ac.at/~c61705/DISSERTATION.html

Na ziemi słupskiej

W latach 1669-1686 na ziemi słupskiej wydzielono Okręg Wandalski, wśród poddawanej zniemczeniu lokalnej ludności słowiańskiej, z odprawianymi polskimi nabożeństwami dla ludu określanego jako Wenden (łac. Vandali) lub Cassuben [2]

Badania językoznawcze

Pierwszy raz wymienia Vandali lub Vindili Pliniusz Starszy w obszarze dzisiejszej Polski południowej (77 n.e.). Wraz ze zniszczeniem wandalskiego królestwa w Afryce Północnej (Kze stolicą w Kartaginie, Carthage) przez bizantyjskiego cesarza Justyniana I w roku 533, język Wandalów zanikł. Zachowała się następująca sentencja w poemacie De conviviis barbaris. Autor poematu sam określa ten język jako gocki, który możliwe że był językiem liturgicznym ariańskich Wandalów.

W łacińskim poemacie z 390 r. pojawia się fragment w języku określonym przez autora jako gocki:

"eils [...] scapia matzia ia drincan!"
Fragment ten można porównać do gockiego zdania "hails! skapjam matjan jah drigkan!"
("Bądźcie pozdrowieni! Pozwólcie nam wziąć trochę jedzenia i picia!") 

Późniejszy Prokopiusz z Cezarei pisze że wszyscy oni są wyznania ariańskiego (chrześcijaństwo nieuznające np. trójcy świętej, traktowane przez średniowiecznych katolików jako pogaństwo). [1]
 

  "są z Arian wiary i mają jeden język o nazwie gocki". 

Nowe znaleziska archeologiczne z afrykańskiego państwa wandalskiego opisano tutaj:

http://www.academia.edu/691311/Tracing_the_Language_of_the_Vandals  

Wandalski jako język Słowian z Prekmurje

 W XVI wieku, a także w XVIII i w XIX wieku wierzono, kierując się opinią Słoweńców z krain Prekmurje, Somogy i Vas, że byli oni potomkami Wandalów. W dokumentach węgierskich, łacińskich i innych, język Prekmurian (dialekt węgierskich Słoweńców z Prekmurje) jest określany jako język wandalski.  Tradycyjne węgierskie określenie etnolektu to Vend nyelv (język wendyjski).

Opinie polskich historyków: Teutońskie przywłaszenie nazwy Germania

 To co zrobila XIX wieczna filologia i historiografia nie bylo przywroceniem antycznej nazwy "Germanie" narodom i jezykom zwanym tak w starozytnosci, lecz zmonopolizowaniem tej starozytnej nazwy, dla okreslenia nia jednej tylko grupy, znanej wczesniej jako "teutonska", a tym samym kompletnym wypaczeniem antycznego znaczenia slow "Germanie" i "germanski".
To wlasnie to nowe, sfabrykowane znaczenie (tj. "germanski=teutonski"), obce starozytnym i sredniowiecznym autorom posluzylo do rozlicznych analiz zrodel historycznych, prowadzac do wnioskow, ze ludnosc na obszarach Europy srodkowej mowila w starozytnosci jezykami podobnymi do niemieckiego (no bo skoro "Germani=Teutoni" to "po germansku=po teutonsku").
To nowe znaczenie slowa "Germanie" posluzylo takze do zakwestionowania slowianskosci nazw plemiennych, imion i slowianskich toponimow, odnotowanych w starozytnosci, oraz do podwazenia wiarygodnosci dlugiej listy zrodel identyfikujacych czesc antycznych Germanow ze Slowianami (a nie z Teutonami) i postulowania ze ich autorzy notorycznie mylili Wenedow i Wandalow ze Slowianami, "ktorych tam wogole nie bylo".

wg http://www.historycy.org/index.php?s=55441afab792caf29e05f9f0828b3833&showtopic=16069

"Mieszko, ksiaze Wandalow."

Annales Augustani (1056) (opisujac kleske Niemcow w bitwie ze Slowianami): " exercitus Saxonum a Wandalis trucidatur"
Adam z Bremy: "Sclavania igitur, amplissima Germaniae provintia, a Winulis incolitur, qui olim dicti sum Wandali; decies maior esse fertur nostra Saxonia, presertim si Boemiam et eos, qui trans Oddaram sunt, Polanos, quaia nec habitu nec lingua discrepant, in partem adiecreris Sclavaniae "
"Sclavanie, najwieksza czesc Germanii zamieszkuja Winuliowie, ktorych wczesniej nazywano Wandalami. Podobno jest ona wieksza niz nasza Saksonia, zwlaszcza jesli zaliczyc do niej Czechow i Polan po drugiej stronie Odry, ktorzy nie roznia sie ani jezykiem ani obyczjem."
Vilhelm z Niebourga: "Krol Danii ...oswiadzczyl: Jestesmy zajeci walkami z poganami i Wandalami - naszymi sasiadami";
Vilhelm z Rubruck (XIII w): "Jezyk Rusinow, Polakow, Czechow i Sclawonow jest taki sam jak jezyk Wandalow".

- do tego dochodza jeszcze zrodla donoszace o Slowianach na Sycylii: Ibn Hauqal, Abul Fida'y, Yaqut
- w Hiszpanii i na Balearach : al-Masudi, Ibn Hauqal, al-Maqqari
- i w polnocno-zachodniej Afryce: al-Bekri 

wpis autora   http://www.historycy.org/index.php?showuser=7556 

opr. Adam Fularz na podst. Wikipedii

  1. Procopius of Caesarea, THE VANDALIC WAR I,2-8  
  2. J. Spors, Geneza i rozwój terytorialny nazwy Kaszuby w znaczeniu etnicznym w XIV-XVI w., Roczn. Słupski 1988-1989, Słupsk 1991, s. 83  
  3. http://www.academia.edu/691311/Tracing_the_Language_of_the_Vandals