Gazeta codzienna

Sztuka. Kultura. Nauka.

* * *
Merkuriusz Polski dzieje wszystkiego świata w sobie zamykający dla informacji pospolitej. Od 3 stycznia 1661.
piątek, 14 Grudzień, 2018 - 04:31

Fastyda, Fastida- król północnych ziem Polski z ok. 250 n.e.

czw., 29/08/2013 - 16:10

Fastyda (Fastida, ok. 250 r) to król Gepidów w połowie III wieku. Fastida był królem Gepidów w drugiej połowie III wieku  wieku, i jest pierwszym królem Gepidów znanym literaturze. Jego państwo, jak podaje Jordanes, to kraj Specis, niedaleko ujścia Wisły, prawdopodobnie zlokalizowany na obecnej na Wysoczyźnie Elbląskiej.

Rys. Dawne linie brzegowe wokół Wysoczyzny Elbląskiej (wg. Jagodzińskiego)

 

 

  

„Gotowie wyszedłszy z łona wyspy Skandii ze swoim królem imieniem Berig, na w sumie trzech okrętach przybili do brzegu z tej strony Oceanu, to znaczy od Gothiskandii. Spośród trzech okrętów jeden zawijając do przystani później od dwu pozostałych, co nieraz się zdarza, miał nadać nazwę ludowi. W ich języku bowiem "leniwy" brzmi gepanta. Ze zniekształconego przezwiska powoli narodziło się przezwisko "Gepidowie". Bez wątpienia również Gepidowie pochodzą z pokolenia Gotów, lecz ponieważ, jak powiedziałem, gepanta określa coś leniwego i opieszałego, z przypadkowo rzuconego przezwiska wzięło początek miano "Gepidowie". Nie sądzę, by wprowadziło w błąd, gdyż Gepidowie w rzeczywistości są opieszali z charakteru i ociężali w ruchach ciała.  ”
— Jordanes, Gethica, 94-95

 

W czasie kryzysu Cesarstwa Rzymskiego (235 - 284/285), około 250 r.n.e., król gepidzki Fastida wraz z wojskiem przekroczył Wisłę i wyruszył ku południu.

Tego monarchy Astyngowie pod wodzami swojemi Ravem i Raptem prosili go aby im pozwolił w Dacyi osiesc. Ci Astyngowie byli bez pochyby narodem Gockim poniewaz Jornan des wyraznie o nich mówi ze wyszedlszy ze swoich siedlisk od morza Swewskiego czyli Baltyckiego ledwo w jednym roku przybyli do granic panstwa Rzymskiego przez Sarmacyę. (...) Którzy z Gotami jako pisze Magnus zajscia mieli i potem dopiero z wodzem swoim Fastydą od ujsciów Wislanych po nadrzeczu ku zródlom tej rzeki udali się. Nie byli tez mówi Kluwer in Antiqua Germania tak nieumiejętni Gotowie azeby obyczajem innych Niemców bieglych nader w budowie mostow tak slaby dla siebie narzece most zbudowac mieli...

wg Historya narodu polskiego - Tom 1 - Strona 48 - books.google.com/books?id=cI8DAAAAYAAJ

Adam Naruszewicz - 1836

 

Zaatakował i pokonał plemiona Burgundów. Następnie spotkał Gotów nad Morzem Czarnym. Jego wojna z Wizygotami w której został pokonany, została opisana w De Origine Actibusque Getarum Jordanesa. Fastida doznał upokarzającej porażki.

Król ten znany z pism historyka oryginalnych gockiego Jordanesa. Fastida pojawił się w drugiej połowie III wieku  wieku na obszarze położonym wokół Dunaju w obecnej Rumunii. Dążąc do rozszerzenia terytorium, które uważał za wrogie, zbyt górzyste i zalesione, starał się podbić niektóre obszary Dacji, co postawiło go w konflikcie z królem Ostrogotów. Najpierw Fastida poprosił o ugodę. Odmowa Gotów doprowadziła do wojny. Fastida, w połączeniu z Hazdyngami, odłamem Wandalów, został pokonany przez Gotów i ich sojuszników.

 

…Ergo, ut dicebamus, Gepidarum rex Fastida quietam gentem excitans patrios fines per arma dilatavit. Nam Burgundzones pene usque ad internicionem delevit aliasque nonnullas gentes perdomuit. Gothos quoque male provocans consanguinitatis foedus prius inportuna concertatione violavit superba admodum elatione iactatus, crescenti populo dum terras coepit addere, incolas patrios reddidit rariores. 98 Is ergo missis legatis ad Ostrogotham, cuius adhuc imperio tam Ostrogothae quam Vesegothae, id est utrique eiusdem gentes populi, subiacebant, inclusum se montium quaeritans asperitate silvarumque densitate constrictum, unum poscens e duobus, ut aut bellum sibi aut locorum suorum spatia praepararet. 99 Tunc Ostrogotha rex Gothorum ut erat solidi animi, respondit legatis bellum se quidem talem horrere durumque fore et omnino scelestum armis confligere cum propinquis, loca vero non cedere. Quid multa? Gepidas in bella inruunt, contra quos, ne minor iudicaretur, movit et Ostrogotha procinctum, conveniuntque ad oppidum Galtis, iuxta quod currit fluvius Auha, ibique magna partium virtute certatum est, quippe quos in se et armorum et pugnandi similitudo commoverat; sed causa melior vivacitasque ingenii iubit Gothos. 100 Inclinata denique parte Gepidarum proelium nox diremit. Tunc relicta suorum strage Fastida rex Gepidarum properavit ad patriam, tam pudendis obprobriis humiliatus, quam fuerat elationis erectus. Redeunt victores Gothi Gepidarum discessione contenti, suaque in patria feliciter in pace versantur, usque dum eorum praevius existeret Ostrogotha…. (Jordanes De Origine Actibusque Getarum).


Jego walka z Wizygotami spowodowała klęskę jego armii i została utrwalona w kronice Getica przez Jordanesa. Był pierwszym królem Gepidów którego imię przetrwało.

opr. A. Fularz na podst. Wikipedii

Przypisy

↑ Henryk Samsonowicz, Historia Polski do roku 1795, Warszawa 1990, s. 12
↑ Praca zbiorowa pod redakcją naukową Macieja Salamona, 2005, Wielka Historia Świata Tom 4 Kształtowanie średniowiecza, Oficyna Wydawnicza FOGRA, ss. 57, ISBN 83-85719-85-7.
Andrzej Kokowski, Starożytna Polska, Wydawnictwo Trio, Warszawa 2005, ISBN 83-7436-012-7