Gazeta codzienna

Sztuka. Kultura. Nauka.

* * *
Merkuriusz Polski dzieje wszystkiego świata w sobie zamykający dla informacji pospolitej. Od 3 stycznia 1661.
piątek, 14 Grudzień, 2018 - 04:26

Gittonium- mityczny starożytny Gdańsk z czasów króla Beriga

ndz., 25/08/2013 - 16:48

Gotiscantia czyli dzisiejszy Gdańsk?

 

wg Skarbiec diplomatów papiezkich: cesarskich, królewskich, książęcych; uchwał ... Autorzy Ignacy Daniłowicz,Jan Sidorowicz

Najdziwniejsza z teorii łączy Gdańsk z królem Wyzymirem (zm. ok. 350 n.e.).

 

 

wg  Kronika polska: w wieku X napisana. Z dodatkami z kroniki Kagnimira, pisarza ... Autorzy Procossius (Cracoviensis)

 

Miasto króla Beriga

 
Ewaryst Kuropatnicki opisuje powstanie państwa Hel za czasów króla Beriga, około roku 200 naszej ery. Wówczas także powstać miało miasto Gdańsk- wówczas noszące rzekomo nazwę Gittonium. 

700 lat myśli polskiej: Okres saski 1700-1763 - Strona 533 ,books.google.pl/books?isbn=838763252X , Marian Skrzypek - 2000


200 n.e. Berigus, król Gotów, którzy przybyli ze Skandynawii, przepłynął Morze Bałtyckie, wylądował przy ujściu Wisły, zaczął niepokoić Wandalów, a odepchnąwszy ich założył fundamenty pod Gdańsk zwany ongiś od swego narodu Gittonium.

Tajemnica dawnego królestwa

Tajemnicza wyspa u ujścia Wisły, którą opisuje Jordanes około 550 r.n.e., mająca mieścić stolicę królestwa Beriga, mogła właśnie być wyspą Hel, dziś będącą półwyspem.

Co wiemy o dynastii panującej na Helu? Pierwszym z władców był przybyły z Gotlandii Berig, zaś ostatnim- Filimer, po czym przybysze założyli kolejne, znacznie większe państwo- Oium, migrując ku Ukrainie.

Berigus

 

  

 

Opis państwa w delcie Wisły

Królestwo Gotiskandza na wyspie u ujścia Wisły, jest opisane u Jordanesa jako zasiedlone przez ludność uciekającą z przeludnionej Gotlandii. Jest ono nieco zapomniane  przez polskich historyków. O ile historię tego królestwa opisują popularne kolorowe tygodniki (por. nop. [1]) o tyle pomija się je w podręcznikach do nauki historii, jako niepasujące do wizji Państwa Polskiego.

O tym, że pierwszym wymienionym z imienia królem na polskiej ziemi był Berig, wie niewielu, zapewne tylko zainteresowani tematem historycy i archeolodzy identyfikujący ten okres jako „kulturę wielbarską”. Epicentrum tej cywilizacji stanowiła „Geped oios”, wyspa u ujścia Wisły. Część źródeł identyfikuje tą wyspę z obecnym półwyspem Hel, w czasach gdy był on wyspą Hel.


Historia panowania królów Helibo

Historia Gotów mieszkających na wyspie u ujścia Wisły skompilowana przez Jordanesa jest skrótem z wcześniejszego i obszerniejszego źródła, i zawiera tylko skrótowy opis dziejów tego królestwa. Oto lista władców:

  • Berig (ok. 200 r.n.e.)
  • nieznany
  • nieznany
  • nieznany
  • Gadareiks (ok. 320 r.n.e.)
  • Filimer (ok. 350 r.n.e.)

Inne propozycje:

  • HABDAN
  • GODHERIC
  • PHILIMER, Philmer lub Wilmer Wielki, Vilmer der Große
  • Nordian  

W dziejopisarskiej wizji Jordanesa Berig jest pierwszym znanym z imienia królem Gotów (rege suo nomine Berig). Bezpośrednio został wspomniany w Getice trzykrotnie. Podczas jego panowania Goci opuścili Scandzę i na trzech łodziach dopłynęli do Gothiscandzy, identyfikowanej w części źródeł z wyspą Hel (Helibo). Jordanes nie podał imienia poprzednika Beriga, nie znamy też jego bezpośredniego następcy. Wiadomo natomiast, że piątym w kolejności po Berigu władcą miał być Filimer, który wyruszył z Gotami w dalszą wędrówkę do Scytii, zwanej w Getice Oium. 

Goci te tereny mieli opuścić już po kilku pokoleniach, za panowania bodaj piątego króla, Filimera syna Gadariga, w II wieku naszej ery. Za Jordanesem:


"Właśnie z owej wyspy Skandza, jak gdyby z kuźni plemion, lub raczej jakby z
łona rodzącego plemiona, według podania wywędrowali niegdyś Goci z królem swoim
imieniem Berig. Gdy tylko zeszli z okrętów i postawili stopę na ziemi, nadali
jej swoją nazwę. Do dziś, jak się twierdzi, nosi ona nazwę Gothiskandza (...).
Gdy wśród Gotów liczba ludności bardzo wzrosła, a rządy sprawował piąty po
Berigu, król Filimer (...) postanowił on, by wojsko Gotów wraz z rodzinami
wyruszyło dalej. W poszukiwaniu bardziej odpowiednich siedzib i przyjemniejszych
okolic przybył do ziemi scytyjskiej, która w ich języku nosiła nazwę Oium.
Filimerowi spodobały się urodzajne krainy (...)".

Wczesna chrystianizacja


Istnieją opisy bardzo wczesnej chrystianizacji wyspy Hel. Miała tutaj bardzo szybko pojawić się wersja wczesnego chrześcijaństwa. 

"Tacyt pisał, że byli bardziej karni i lepiej zorganizowani niż inne plemiona germańskie, bo podlegają władzy królewskiej. Goci jako pierwsi barbarzyńcy przyjęli chrześcijaństwo w wersji ariańskiej(z doktryną głoszącą, że Jezus nie jest częścią Trójcy Świętej, tylko został stworzony przez Boga), a gocki apostoł Wulfila przetłumaczył w IV w. Biblię na język gocki." [1]

opr. A. Fularz na podst. Wikipedia, ilustr: Mapa Pomorza z 1696 r.

Literatura:

[1] Marta Landau "Polscy Goci" http://www.wprost.pl/ar/171629/Polscy-Goci/?pg=2
Przypisy

[2] Kultura pradziejowa na ziemiach Polski, Jerzy Filip Gąssowski, 1985, str.248-249

[3] Dzisiaj Skandynawia, u Jordanesa przedstawiona jako wyspa na północ od Vistuli; Iordanis, De origine actibusque Getarum, III, 16(dalej: Getica).
[4] Getica, IV, 25; „Ex hac igitur Scandza insula quasi officina gentium aut certe velut vagina nationum cum rege suo nomine Berig Gothi quondam memorantur egressi”; Przekład wszystkich podanych tu passusów w języku łacińskim, na język polski dostępny jest w: E. Zwolski, Kasjodor i Jordanes. Historia gocka czyli Scytyjska Europa, Lublin 1984, s. 91-146.
[5] Getica, IV, 25-26; XVII, 95.
[6] Ibidem, IV, 25; „qui ut primum e navibus exientes terras attigerunt, ilico nomen loci dederunt. Nam odieque illic, ut fertur, Gothiscandza vocatur”; Więcej odnośnie interpretacji przywołanego wydarzenia: J. Strzelczyk, Goci - rzeczywistość i legenda, Warszawa 1984, s. 48-49; H. Wolfram, Historia Gotów, Warszawa - Gdańsk, 2003, s. 61-62; M. Pandura, Origo Gepidarum, [w:] Origines mundi, gentium et civitatum, red. S. Rosik, P. Wiszewski, Wrocław 2001.
[7] Getica, IV, 26; „Vbi vero magna populi numerositate crescente et iam pene quinto rege regnante post Berig Filimer, filio Gadarigis, consilio sedit, ut exinde cum familiis Gothorum promoveret exercitus”.
[8] H. Wolfram, Historia Gotów, Warszawa - Gdańsk, 2003, s. 61-62; Getica, IV, 27; „Qui aptissimas sedes locaquae dum quereret congrua, pervenit ad Scythiae terras, quae lingua eorum Oium vocabantur: ubi delectatus magna ubertate regionum et exercitus mediaetate transposita pons dicitur, unde amnem traiecerat, inreparabiliter corruisse, nec ulterius iam cuidam licuit ire aut redire”
[9] J. Strzelczyk, Goci - rzeczywistość i legenda, Warszawa 1984, s. 49-50; Getica, IV, 26; Vnde mox promoventes ad sedes Vlmerugorum, qui tunc Oceani ripas insidebant, castra metati sunt eosque commisso proelio propriis sedibus pepulerunt, eorumque vicinos Vandalos iam tunc subiugantes suis aplicavere victoriis.

[10] 2,0 2,1 Praca zbiorowa: Oxford - Wielka Historia Świata. Cywilizacje Europy. Anglia - Słowianie. Cywilizacje Australii i Oceanii. Papuasi. T. 13. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 48. ISBN 83-7425-368-1.