Gazeta codzienna

Sztuka. Kultura. Nauka.

* * *
Merkuriusz Polski dzieje wszystkiego świata w sobie zamykający dla informacji pospolitej. Od 3 stycznia 1661.
poniedziałek, 1 Czerwiec, 2020 - 00:35

Historia Kraka II

pon., 25/11/2013 - 12:08

Krak II (łac. Gracchus Iunior) to  według Wincentego Kadłubka młodszy z dwóch synów i następca legendarnego Kraka. Bardzo trudno nam było zrekonstruować dzieje ziem obecnej Polski po śmierci Wandy (po roku ok. 413 n.e.). Dzięki legendzie Angelusa ze Stargardu i literackiego podobieństwa historii bratobójstwa w rodzinie Atylli do bratobójstwa dzieci Kraka możemy przynajmniej wskazać podobieństwa literackie w dawnych sagach i podaniach.  

Rysunek 1: Synowie Kraka: Krak II i Lech. źródło: Alexander Guagnini (1538-1614), Sarmatiae Europeae descriptio, Spira 1581. cc wikimedia 

Podobieństwo do historii bratobójstwa synów Kraka

W 445 w trakcie polowania niejaki Tylo lub Atli (Atylla) zabił swego brata Bledę, z którym dotychczas dzielił przywództwo nad Hunami, myląc go z niedźwiedziem (Attyla musiał wypełnić wówczas konoss).Jest to historia podobna do historii synów Kraka z polskich kronik, gdzie jeden z braci zabił drugiego.

Rozpad Wandalii po śmierci Wandy

Według legendy Angelusa ze Stargardu, mnicha broniącego tezy odrębności Pomorza od Polski i odwiecznej wrogości polsko-pomorskiej Wandalowie byli wspólnymi przodkami Pomorzan i Polaków. Po śmierci Wandy według niego doszło do rozpadu; lepsza część Wandalów zmieniła nazwę na Pomorzan, których pierwszym władcą został rex Wandalorum Attyla - primus Pomeranorum rex.


Attila wg Nuremberg Chronicle (1493), cc wikimedia   

W legendzie

Wincenty Kadłubek, przytaczając legendę, pisze w kronice o potworze, którego zwano "całożercą" (holophagus). Potwór wymagał od poddanych Kraka, aby co tydzień dostarczali mu bydło, które potem zjadał. Jeżeli bydło nie zostało dostarczone, "całożerca" miał pożerać tylu ludzi, ile mu się należało ofiary. W takiej sytuacji Krak postanowił nasłać na potwora swoich dwóch synów, którzy po niepowodzeniach w otwartej walce uciekli się do podstępu. Podali "całożercy" jako zwyczajową ofiarę skóry bydlęce wypchane siarką, czym udusili potwora. Po zabiciu bestii młodszy z braci rzucił się na starszego i go zabił, ojcu natomiast skłamał, że to potwór jest odpowiedzialny za śmierć brata. W zakończeniu do tejże historii Kadłubek pisze: "Tak oto młodszy Grakch przejmuje władzę po ojcu", po czym następują słowa o odkryciu mrocznego sekretu władcy i wygnaniu go, a władzę obejmuje córka Kraka, Wanda. W taki sposób wygasa ród Kraka. Całość podsumowana jest morałem:

 Wszak prawem jest najsprawiedliwszym, gdy sprawców zbrodni ich własna zbrodnia zabija,

który mistrz Wincenty zapożyczył od Owidiusza.

Według późniejszej wersji legendy, przytoczonej przez Jana Długosza, to Krak II był starszy i zginął zamordowany przez swojego młodszego brata, Lecha. Całe wydarzenie miało mieć już miejsce po śmierci ojca, a smoka według Długosza zgładził sam Krak. Jeśli władca był następcą Kraka w jakieś odłączonej części imperium, to z tą historią jest powiązany wątek bratobójczy, który ostatecznie doprowadził do czasowego bezkrólewia w państwie Kraka. Mianowicie gdy jego synowie uśmiercili potwora, młodszy z żądzy władzy miał się rzucić na starszego i go zabić, ojcu skłamał natomiast, że to wina potwora. Po śmierci Kraka jego syn na krótko przejął panowanie w państwie. Na krótko, ponieważ szybko odkryto mroczny sekret Kraka II i skazano go na banicję[1]. Pomimo wszystko miłość ludu do Kraka i jego rodu miała być tak wielka, że władzę wkrótce przyznano jego córce Wandzie. 

opr. A. Fularz na podst. Wikipedii, ilustracja z pocztu królów bałwochwalców.

  1.   O. Balzer, Studyum o Kadłubku, [w:] Pisma Pośmiertne, t. I, II, Lwów 1934 - 1935.