Gazeta codzienna

Sztuka. Kultura. Nauka.

* * *
Merkuriusz Polski dzieje wszystkiego świata w sobie zamykający dla informacji pospolitej. Od 3 stycznia 1661.
poniedziałek, 1 Czerwiec, 2020 - 00:44

Król Antyrus, okres ok. 323- 320 p.n.e.

pt., 13/12/2013 - 20:24

Z zapisów runicznych znany jest Anthyr, król Harów i Wandalów. Analizując dawną literaturę, ten kojarzony ze scytyjskim władcą przywódca jest pierwszym władcą o który zyskał sławię literacką. Władca ten rządził ok. 323- 320 p.n.e. Tego wyjątkowego, półmitycznego władcę wenedzkiego Antyrusa, Anthyriusa, (Idanthyrsusa?) znamy na przykład z eposów opisujących jego rolę u boku Aleksandra Wielkiego (uratował ukochanego konia władcy, Bucefała). Następnie inne źródła, cytowane poniżej, donoszą o jego ekspedycji na północ Europy. Żródła różnią się. Wg poniżej zacytowanego źródła miał on ze swoim ludem założyć pierwsze kolonie u polskich wybrzeży Morza Bałtyckiego. Inna wersja eposu opisuje natomiast jego wyprawę na wyspę Gotlandię, a następnie dobrowolną migrację do kraju Wandalów i Herulów, gdzie dzięki swym cechom osobistym miał on uzyskać wielką sławę i reputację u miejscowej ludności i być wyniesionym do godności królewskiej. Zapomniany półlegendarny pierwszy nadbałtycki król Herulów i Wandali pozostawił po sobie nawet spuściznę literacką- w 1896 roku H. Möller wydał jego pieśni [1].

Lokalna mitologia

Anthyrus miał być przodkiem Gryfitow i Oborytow, rzekomo znaleziony został dokument o Anthyrusie, w klasztorze ufundowanym przez Przybyslawa Henryka. (wg http://www.weltnetzzeitschrift-der-lotse.de).

Um das Jahr 
1730 fanden Soldaten im Kloster Doberan (Mecklenburg) in einem 
vermauerten heimlichen Schranke ein in gotischer Schrift beschrie- 
benes Pergament mit einem Lobgedichte an Anthyrus, welches auch 
den Begriff »Drud« in der Bedeutung Sänger, Priester enthält. 
Die betreffende Strophe lautet, wie sie J. de Vestphalen in 
"Monumenta inedita« (Leipzig, 1739, S, 1506] bietet: 

»Ein edler König rike, in diesem Lande war. 

Das Wenden Land genant. 

Du mer behalten ist, so lange viele Jahre 

Gar manchem Drud bekannt, 

Sen Name heißet sonst Anthyre, 

Er war gar ein getreuer Mann, 

Er führt mit Ruhm sein Ritter Ziere, 

 

W sieci Internet rozpowszechniany jest też poniższy testament, którego poprawności nie sposób zweryfikować. Jest on pobrany z publikacji pt. "Staroslovan; Vierteljahrsschrift zur Pflege der ... , za. www.archive.org. Publikacja ta zawiera też całą historię Antyrusa wg Latomusa, jak też i powyższy tekst o znalezisku w klasztorze.

 

Die Geschichte 
des Latomus lautet also : Zur Zeit der Zerstörung Trojas wanderten 
die Wandalen nach Paphlagonien, nannten sich darauf Henetos, und 
sandten nicht nur eine Kolonie unter Antenor nach Venedig, sondern 
auch einige andere Volkshaufen nach Griechenland. Die griechischen 
Wandalen entwichen vor Xerxes Waffen nach Thrazien, setzten sich 
bei Abdera, und wurden daher Abderilen (Obotriten) genannt. Anthy- 
rius, einer ihrer späteren Könige, war ein genauer Freund des maze- 
donischen Königs Alexander d. Gr. und des schwedischen Kronprin- 
zen Barvan, den er an Alexanders Hofe kennen lernte. Da ihn nach 
Alexanders Tode Cassander von Abdera vertrieb, so schiffte er mit 
allen abderischen Wandalen unter einer Flagge, auf welcher der 
Kopf Alexanders Bucephalus gemalt war, und die nachher in Mek- 
klenburg zum Wappen gebraucht wurde, erst nach Wallis, dann nach 
Mona, und endlich zum Barvan nach Schweden, nachdem er der 
Provinz Wallis den Namen Venedotia beigelegt hatte. Andere Wan- 
dalen, die Cassander gleichfalls verscheuchte, kamen zu Lande nach 
Sarmatien und Thule, und stiessen zu Anthyrius. Inzwischen hatte 
Barvan dem Anthyrius seine Schwester zur Gemahlin und einige 
wüste Inseln zur Bewohnung gegeben. Allein Anthyrius konnte sich 
mit diesen nicht begnügen, sondern nahm Mecklenburg in Besitz, 
baute Städte nach griechischer Weise, gab selbigen griechische Na- 
men, z. B. Megalopolis (Mecklenburg) und Bucephalca (Bukow), und 
eroberte und stiftete für seine Söhne 13 Königreiche und 24 Fürsten- 
tümer, Endlich erbte er auch Schweden, Finland und Sarmatien, und 
sandte seinen Stammvettern, den Venetianern, die Cimbern gegen 
Marius zu Hilfe. Seine Nachfolger Hessen die Heruler, Wandalen und 
Burgundionen nach Italien ziehen, und da dadurch ihr Land entvöl- 
kert wurde, kamen sarmatische Wenden nach Mecklenburg und ver- 
anlassten die Entstehung der Slaven oder einer neuen deutschsar- 
matischen Völkerschaft. — So weit Latomus ! 

Marschalck, der den Anthyrius zuerst auf den Schauplatz ge- 
bracht hat, gab selbigem einen Heruler zum Vater, eine Amazonin 
zur Mutter, und die Gegend zwischen dem Don und dem Krim zum 
Vaterlande. Auch behauptete er, dass dieser Abenteuerer gleich in 
die Eibe geschifft sei, die Wenden, Windilos oder Wandalen vertrie- 
ben und darauf den wendisch-teutschen Staat Mecklenburg errichtet 
habe. Übrigens hielt schon Helmoldus im XII. Jahrhunderte die Wen- 
den für Wandalen, nicht nur, wie es scheint, weil zwischen den zwei 
Wörtern Wandalus und Winulus eine Ähnlichkeit ist, sondern auch 
weil die Wenden in neuerer Zeit da herrschten, wo in älteren Zeiten 



97 

die Wandalen wohnten. Kranz glaubte, dass das Teutsche, was in 
Polen und Böhmen seinerzeit stark geredet wurde, aber erst in neu- 
erer Zeit durch teutsche Herren und Geistliche hineingebracht worden 
war, unwidersprechlich beweise, dass die wendische Nation teutscher 
Abkunft sei. Allein schon Cromerus, der seine Nation für keine Wan- 
dalen gehalten wissen wollte, hat ihn und andere, die ihm beistimm- 
ten, sehr umständlich widerlegt (de Orig. Polonor. L. I. C. 5. et 6.). 
więcej o źródle: Bernhard Latomus 
(Genealochronicon Megapolitanum in : de Westphalen Mon. T. IV, p. 9, 1 1 fj), 
ok. 1610 n.e.

Rzekomo wspominali o pochodzącym z tej samej publikacji testamencie A. Wielkiego różni polscy kronikarze średniowieczni. Doniesienia te musiałyby zostać sprawdzone, w niniejszym krótkim tekście autor nie podjął się tego zadania.

 

Tekst ofiarowania ziem Slowianom przez Alexandra Wielkiego.
Otrzymal je Anthyrus ojciec zalozyciel Gryfitow, przyjaciel , lub syn Alexandra Wielkiego i jego dowodca.
Alexander byl Slowianinem.W starych dokumentach jest zapisany jako Sasza i Oleg.

My Alexander Wielki , spadkobierca krola Filipa z Macedonii, wladca terenow od wschodow do zachodow slonca,
i od polnocy do poludnia
Pozdrawiam slynne rasy i narody Slowianskie jaki i Massagetisqiie !
Wy zawsze byliscie wiernymi , lojalnymi poddanymi, w walce najbardziej zdolni zolnierze i silni pomocnicy ,
dajemy wam wszystkie kraje swiata , ktore rozciagaja sie od polnocy do poludnia Wloch,
tak zeby nikt inny nie odwazyl sie tam osiedlic , lub was przepedzic.
Ale jezeli ktos odwazy sie tam osiedlic ma byc waszym sluga i jego potomkowie ,
beda slugami waszych potomkow!
— Spisane w Wielkiej Alexandrii- 
Alexandria w IL lat naszego panowania.

„Nos Alexander, Philippi rcgis Macedoniim haeres . . . a solis ortii
ad occasiim a septentrione ad meridiem Dominus, ülustri prosapiae ac
lingiiaa Slavorum Massagetisqiie sahitem. Qui nobis semper in fide vera-
ces, in armis strenuissimi nostri milites et coadjutores robustissimi fuistis,
danms vobis Jumc totam plagam terrae quae extenditiir ab Aquilone usque
ad parteni Italiae Meridionalis ut nnlius ausus sit isthic manere aut se
locare nisi vestrates et quiqunque alicniis inventus Juerit, illic nianens sit
servns vester et eins posteri servi vestroriini posterorum. Datum ex Magna
Alexandria . . . anno regnorum nostrorum II^\ —

(...)
Tekst ten jest tlumaczeniem z ksiazki historycznej wydanej przed I wojna swiatowa w Czechach w jezyku niemieckim.

cytat wg http://historiapolski.eu/alexander-wielki-macedonski-t7785.html

 

wg Historya narodu polskiego [by A.S. Naruszewicz]. 6 tom. [in 7 pt.].str. 17 Autorzy Adam Stanisław Naruszewicz (bp. of Lutsk.),

 

Biogram władcy załącza się za T. Nugentem (Historia Wandalii...).

 

File:Alexandre et Bucephale.jpg
Seleucus I  wydał monetę z koniem Bucephalos. Inna moneta Severusa Aleksanda.  cc wikimedia

 

 

 

  

 

  

 

  

 

  

 

  

 

 

wg The Critical Review: Or, Annals of Literature, Tom 21;Tom 1766 pod redakcją Tobias George Smollett

Ilustracja tytułowa: Tabula Pentuaginta, ok. IV- V w.n.e.

Opr. Adam Fularz na podst. 

  • [1] http://orlabs.oclc.org/identities/np-anthyrius,%20king%20of%20the%20vandals 
  • Thomas Nugent, "Historia Wandalii"
  • Bernhard Latomus, Genealochronicon Megapolitanum in : de Westphalen Mon. T. IV, p. 9, 1 1 fj), ok. 1610