Gazeta codzienna

Sztuka. Kultura. Nauka.

* * *
Merkuriusz Polski dzieje wszystkiego świata w sobie zamykający dla informacji pospolitej. Od 3 stycznia 1661.
środa, 24 Październik, 2018 - 00:48

Leszek III (27 r. p.n.e.- 54 n.e.)

sob., 02/11/2013 - 22:54

Wg Bielowskiego, Leszko III jest postacią tożsamą z Kotysem, jednak szczegóły historii różnią się. Z pewnym przybliżeniem, rządził od początku panowania Augusta (27 p.n.e.) i wg starożytnych autorów (np. Florusa) miało dojść do jego do ataku na rzymskie garnizony na terytorium znajdującym się  w południowej części dorzecza Dunaju , a on sam miał zaatakować kiedy Dunaj został zamrożony zimą. Po zwycięstwie Oktawiana w wojnach, Rzymianie podjęli kroki w celu ukarania króla. Otwarty konflikt wybuchł między obozem Oktawiana (przyszłego cesarza Augusta) i jego kolegi z  triumwiratu: Marcusa Antoniusa. Oktawian August, aby zapewnić sobie przyjaźć króla, miał mu zaoferować ślub ze swoją córką. Oktawian, według zeznań Marka Antoniusza , chciał zawiązać sojusz z Cotisco: zaproponował barbarzyńskiemu królowi, że poślubi jego córkę, a on miał poślubić córkę Oktawiana, Julię. Ale kiedy Cotisco, Kotys zdradził treść umów, sojusz i ich małżeństwa wycofano. Później Kotisko został pokonany i obalony przez generała Oktawiana, Lentulusa.Wspominają Kotysa: Appian, Swetoniusz, a trzecim źródłem, które wspomina o tym władcy jest Horacy. 

Leszko u Kadłubka

Plik:Leszek III.JPG

ok. r. 1600/1700, autor nieznany, cc wikimedia

Wszyscy znamy potoczną opinię o powstałej o 1194 r. pierwszej księdze kroniki Wincentego Kadłubka. Uznaje się poczet władców, który przedstawił, za dzieło niewiarygodne historycznie. A cóż, jeśli dotyczy ono rzeczywistych wydarzeń, a dopiero późniejsze próby interpretacji były całkowice niepoprawne? XIX-wieczny historyk Bielowski próbował rozszyfrować jedną z największych zagadek polskiej przeszłości.

Plik:LestekTri1581.JPG

Leszko III, wg Alexander Guagnini (1538-1614), Sarmatiae Europeae descriptio, Spira 1581, cc wikimedia

Według Kadłubka Leszko stoczył trzy zwycięskie wojny z Juliuszem Cezarem, zaś walcząc w Partii rozgromił Bebiusa lub Krassusa. Według kronikarza panował nad Getami, Partami i "krainami położonymi poza Partami", zaś według Kroniki wielkopolskiej jego państwo sięgało na zachodzie "po Westfalię, Saksonię, Bawarię i Turyngię". Pokonany Juliusz Cezar miał wydać za niego swoją siostrę Julię, dając jej w posagu Bawarię. Od męża zaś otrzymała Julia "prowincję serbską". Założyła dwa miasta nazwane swoim imieniem: Julius (Lubusz) i Julin (Lublin, natomiast według Kroniki wielkopolskiej Wolin). Pod naciskiem senatu Cezar próbował odebrać siostrze Bawarię, prowokując tym samym konflikt z Leszkiem, który w odpowiedzi odesłał żonę do Rzymu.

Weryfikacja w źródłach

Nie sposób zweryfikować w źródłach prawdziwości tej historii. Źródła wymieniają dwie siostry Juliusza Cezara, jedna z nich wychowywała Oktawiana Augusta, który, adoptowany przez Juliusza Cezara, przybrał jego imię: Gaius Julius Caesar. Znaleźliśmy tylko tą wzmiankę:

Swetoniusz (LXIII, Life of Augustus) mówi że Marcus Antonius napisał, że Augustus zaręczył córkę Kotysowi. Julia miała poślubić Cotiso (M. Antonius scribit primum eum Antonio Filio suo despondisse Iuliam, dein Cotisoni Getarum regi) aby utworzyć sojusz między obu mężczyznami. To nie powiodło się kiedy Kotys, Cotiso zdradził Augusta. Julia skończyła poślubiając kuzyna o pełnym imieniu i nazwisku rodowym Marcus Claudius Marcellus. Po zwycięstwie Caesara Augustusa w wojnach domowych, Rzymianie ukarali geto-dackiego władcę, który został pokonany przez Marka Licyniusza Krassusa. W odzie poświęconej jego opiekunowi, Horatius radzi mu, aby nie martwił się o bezpieczeństwo w ​​Rzymie, ponieważ armia Cotiso zginęła.

Według Appiana, Antoniusz jest odpowiedzialny za stwierdzenie, że August dążył do pojednakia z Kotysem, Cotiso, król Geto-Daków, dając mu swoją córkę, a on sam miał zawrzeć małżeństwo z córką Kotysa, Cotiso. [3] Według Swetoniusza, Cotiso odmówił sojuszu i wstąpił do partii Antoniusza. [4] Zgodnie z Dio, historia Antoniusza i jego proponowanych małżeństw jest mało wiarygodna i może została wymyślona przez niego, aby zrównoważyć swój sojusz z Kleopatrą. [4]

za:Wstęp krytyczny do dziejów Polski Autorzy August Bielowski

 

Juliusz Cezar podbił Bawarię i ustanowił rzymską granicę na Renie do 51 r.p.n.e.

Z małżeństwa z Julią Leszko miał mieć syna Pompilusa I. Po jej odprawieniu wziął sobie nałożnicę, która dała mu dwudziestu synów, którzy po jego śmierci otrzymali własne królestwa.

W tekście oryginalnym Kadłubka miało się pojawiać słowo: "Bebium" zamiast postaci Krassusa. Postać Krassusa miała być wg Bielowskiego, badającego źródłowy tekst kroniki, późniejszym wtrętem, wstawką przepisywaczy.

Porównanie z antyczną historią z życia Krassusa, z czerwca 53 r.p.n.e. Rzymskie przekazy podają, że Partowie wlali Krassusowi do gardła płynne złoto. Kpiąc z bogacza zapytano go, jak mu ono smakuje (por. Festus, Brewiarium dziejów ludu rzymskiego 17, 2. w: Brewiaria dziejów rzymskich, Redakcja naukowa: Przemysław Nehring, WUW, Warszawa 2010):

Crassus fell among the rest, whether he was slain by one of his own men to prevent his capture alive, or whether by the enemy because he was wounded anyway. This was his end. And the Parthians, as some say, poured gold into his mouth in mockery; for though a man of great wealth he was so eager for money as to pity those who could not support an enrolled legion from their own means, regarding them as poor men.

(Dio Cassius, Roman History, book 40).

W okresie największej potęgi państwo Partów-Arsacydów obejmowało terytorium dzisiejszego Iranu, Afganistanu, Iraku, oraz południową część Azji Środkowej. Nie wiemy, skąd ustęp odnoszący się do tych postaci wziął się w kronice Dzierzwy. Bielowski badając rekopisy ustalił że jest to wtręt późniejszy, dodany podczas przepisywania kroniki. Oczyścił tekst podając "Bebium".

Wstęp krytyczny do dziejów Polski Autorzy August Bielowski

 

wg Kronika polska, przez Dzierswę w końcu wieku XII. napisana: Z dodatkiem ... Autorzy Dzierswa

Kronika Wielkopolska

Wg Kroniki Wielkopoilskiej władca podzielił kraj pomiędzy synów:

  • Pompilius I – następca tronu
  • Bolesław – otrzymał Pomorze dolne
  • Kazimierz – otrzymał Kaszuby
  • Władysław – otrzymał Kaszuby
  • Wratysław – otrzymał Ranię
  • Oddon – otrzymał Dytywonię
  • Barwin – otrzymał Pomorze dolne
  • Przybysław – otrzymał Dytywonię
  • Przemysław – otrzymał Zgorzelicę
  • Jaksa – otrzymał Białą Serbię
  • Semian – otrzymał Serbię
  • Siemowit – otrzymał Zgorzelicę
  • Siemomysł – otrzymał Zgorzelicę
  • Bogdal – otrzymał Pomorze dolne
  • Spicygniew – otrzymał Bremę
  • Spicymir – otrzymał Luneburg
  • Zbigniew – otrzymał Szczecin
  • Sobiesław – otrzymał gród Dalen
  • Wizymir – otrzymał Wyszomierz
  • Czestmir – otrzymał Dytywonię
  • Wisław – otrzymał Międzyborze

Kronika Kadłuba (ok. 1146 r.)

wg Wstęp krytyczny do dziejów Polski Autorzy August Bielowski

Po Burebiście mieli panować kolejno: Deceneu , Comosicus i Coryllus.

wg Wstęp krytyczny do dziejów Polski Autorzy August Bielowski

 

opr. Adam Fularz na podst. Wikipedii, ilustracja tytułowa: Poczet Królów Bałwochwalców.

  1. John T. White, D.D. Oxon (1875) 70
  2.  Matthew Bunson (1995) 124
  3. Translations and reprints from the original sources of history, Univ. of Pennsylvania Press, 1898 , University of Pennsylvania. Dept. of History
  4. Monumentum ancyranum: the deeds of Augustus, Volume 5, Issue 2, Augustus (Emperor of Rome) The Department of history of the University of Pennsylvania, 1898, page 73
  5. John T. White, D.D. Oxon (1875) The first (-fourth) book of the Odes of Horace with a vocabulary and some accounts of Horatian metres, London
  6. Matthew Bunson (1995): A dictionary of the Roman Empire, Publisher: Oxford University Press, ISBN 0-19-510233-9 ISBN 978-0195102338