Gazeta codzienna

Sztuka. Kultura. Nauka.

* * *
Merkuriusz Polski dzieje wszystkiego świata w sobie zamykający dla informacji pospolitej. Od 3 stycznia 1661.
wtorek, 25 Wrzesień, 2018 - 03:38

Nestor o pochodzeniu Polan

pon., 26/08/2013 - 10:43

Nestor - mnich kronikarz

Nestor Kronikarz, Nestor z Kijowa (ros. i ukr. Нестор, ur. ok. 1050, zm. ok. 1114) to kronikarz, mnich pieczerskiego monasteru. Jest on redaktorem jednego z najstarszych ruskich latopisów,  Powieść minionych lat (Повѣсть времяньныхъ лѣтъ). Dzieło zostało napisane ok. 1113.


Obraz św. Nestora Kronikarza autorstwa Wiktora Wasniecowa z 1919 r. cc wikimedia

W swym latopisie Nestor opisał historię Rusi od IX do XII wieku. Powieść zawiera opisy różnych wydarzeń, m.in. przybycia Ruryka na ziemie ruskie, początków Rusi Nowogrodzkiej i rodu Rurykowiczów oraz powstania Wielkiego Księstwa Kijowskiego. Jego latopis zawiera także wiele wiadomości o początkach innych państw, m.in. Polski.

Zniknięcie Polan po 944 roku

Początkowo do IX w. ziemie Polan wg Nestora podlegały władztwu Chazarów, zobowiązane płacić haracz. Z tego okresu zachowało się wiele kurhanów polańskich. W wieku X nazwa Polanie zanika, ostatni raz wymienia ją latopis w 944.Po najeździe Waregów Polanie ci opuścili swoje siedziby. Nigdy więcej nie pojawiają się w źródłach. Być może powędrowali na zachód, wzorem np. Bułgarów. 

Polanie w Powieści Minionych Lat

Nestor napisał, że Polanie zamieszkiwali wydzielone terytorium na wzgórzach nad Dnieprem i wywodzili się od Słowian. Żyli w zgodzie z innymi plemionami: Drewlan, Siewierzan, Radymiczów (pochodzących od Lachów), Wiatyczów (pochodzących również od Lachów) oraz Chorwatów. Dodatkowo podkreślał ich wysokie obyczaje, szacunek dla starszych oraz przestrzeganie obyczajów małżeńskich z formalnymi obrzędami. W przeciwieństwie do Radymiczów, Wiatyczów oraz Siewierzan, którzy żyli i mieli obyczaje jak zwierzęta.

W innymi miejscu Nestor cofnął się do czasów, gdy nad Dunajem żyli Słowianie i podkreslił, że od tych Słowian wywodzą się i Morawianie, i Czesi i Lachowie, a także Polanie teraz nazywani Rusią.

Polanie nad Wisłą i Dnieprem

Nestor wspomina, że od Słowian Naddunajskich wywodzą się Lachowie, którzy osiedli nad Wisłą i od których wywodzą się Polanie, Pomorzanie i Mazowszanie i Lutycy. Twierdzi dalej, że też wywodzą się od nich osiedli nad Dnieprem Polanie. Z tekstu nie wynika, czy Polanie znad Wisły mają coś wspólnego z tymi znad Dniepru.

Informacje o pochodzeniu Polaków według Latopisu Nestora

Nestor daje też ciekawy opis pochodzenia narodów słowiańskich. Plemiona polskie wg niego pochodzą znad Dunaju, być może z Państwa Samona, a protoplastami plemion Polskich są Biali Chorwaci, Biali Serbowie i Chorutanie:

"Po mnogich zaś latach siedli byli Słowianie nad Dunajem, gdzie teraz ziemia węgierska i bułgarska. I od tych Słowian rozeszli się po ziemi i przezwali się imionami swoimi, gdzie siedli na którym miejscu. [...] A oto jeszcze ciż Słowianie: Biali Chorwaci i Serbowie, i Chorutanie. Gdy bowiem Włosi (najprawdopodobniej chodzi o Franków) naszli na Słowian naddunajskich i osiadłszy pośród nich ciemiężyli ich, to Słowianie ci przyszedłszy siedli nad Wisłą i przezwali się Lachami, a od tych Lachów przezwali się jedni Polanami, drudzy Lachowie Lutyczanami, inni — Mazowszanami, inni — Pomorzanami."[1]

Przy czym osobno wymienia on Morawian, Czechów, oraz plemiona wschodniosłowiańskie (nad Dnieprem): Polanie, Radymicze i Wiatycze. Nestor był również autorem innych, mniej znanych dzieł literackich. Przy pisaniu swych prac inspirował się m.in. twórczością czeskiego kronikarza Kosmasa z Pragi. Jego kronika została po raz pierwszy wydana drukiem w 1767 roku. Pochowany w Ławrze Pieczerskiej w Kijowie.

 

 

za:

Michała Wiszniewskiego Historya literatury polskiéj Autorzy Michał Wiszniewski, str. 195

 

opr. Adam Fularz na podst. Wikipedii

oraz: [1] Powieść minionych lat, tłum. F. Sielicki, Wrocław – Warszawa – Kraków 1999.