Gazeta codzienna

Sztuka. Kultura. Nauka.

* * *
Merkuriusz Polski dzieje wszystkiego świata w sobie zamykający dla informacji pospolitej. Od 3 stycznia 1661.
wtorek, 18 Grudzień, 2018 - 14:30

Rugion i zagadkowie Rugiowie

ndz., 08/09/2013 - 00:06

W II wieku p.n.e. na ziemi chełmińskiej wykrystalizowała się lokalna grupa kultury przeworskiej, wzdłuż Wisły na północ przenikały grupy ludności niosącej ze sobą wytwory w stylu "latenizującym" (kultura lateńska). Na Pomorzu Zachodnim istniała grupa lokalna kultury jastorfskiej. W pierwszej połowie I wieku p.n.e. nastąpiła migracja z Pomorza Zachodniego na słabo zaludnione Pomorze Środkowe (co pociągnęło za sobą wyludnienie obszaru źródłowego). Do tej migracji dołączyła również ludność ziemi chełmińskiej. Integracja tych grup spowodowała powstanie kultury oksywskiej. Procesy te są najprawdopodobniej odbiciem wędrówki plemion wczesnorugijskich z ich siedzib u ujścia Odry i wysp: Rugii i Uznamu na wschód, przy dużym udziale w nowym osadnictwie ludności staroeuropejskiej (Wenetów?0, która przetrwała w ziemi chełmińskiej i na dolnym Powiślu do ok. 200 roku n.e., kiedy to prawdopodobnie została ostatecznie wchłonięta przez Germanów, choć jej resztki mogły dotrwać do schyłku starożytności - Vidivariowie).

Opustoszałe tereny Pomorza Zaodrzańskiego i Rugii zostały ponownie zasiedlone w początkach n.e. Decydującą rolę w tym procesie odegrała ludność (rugijska?) pozostała na Nizinie Szczecińskiej, choć niewykluczony jest udział tzw. pierwszej fali migracji Gotów. Grupa gustowska, która powstała w wyniku tych procesów, obejmowała obszar wybrzeża od Półwyspu Darsin (Darss) po wschodni skraj Niziny Szczecińskiej i dolną Parsętę oraz Rugię. Ośrodek władzy na tym terytorium zlokalizowany w Lubieszewie (starożytny Rugion?) był jednym z najstabilniejszych w tej części Europy. Przybycie Gotów w I wieku n.e. na Pomorze spowodowało być może pewnego rodzaju uzależnienie polityczne wolnych dotąd Rugiów (prawdopodobnie wschodniego ich odłamu - Ulmerugiów, których należy lokalizować na terenie kultury wielbarskiej - powstałej w początkach n.e. na podłożu kultury oksywskiej).

Wg źródeł pisanych Rugiowie nie należeli, najpewniej, ani do Wandiliów (Wandalowie), ani do "związku lugijskiego" (Lugiowie). Nastąpiła zarazem asymilacja kulturowa zwycięskich Gotów w obrębie kultury wielbarskiej. Rugiowie w tym czasie, wg Tacyta, a także pokrewni im chyba Lemowiowie, znani byli z używania krótkich mieczy (jednosiecznych - co potwierdzają znaleziska archeologiczne datowane już od pierwszej połowy I w. p.n.e.) oraz okrągłych tarcz i silnej władzy królewskiej. Po migracji Gotów na południowy wschód (w końcu II wieku n.e.) pozostała ludność Pomorza Zachodniego związała się bardziej z Zachodem i Północą. Było to spowodowane najprawdopodobniej bliskością etniczną plemion zamieszkujących te obszary. Swego rodzaju powrót do nadodrzańskich korzeni wiązał się również z napływem nowych osadników z zachodu (powstaje tzw. grupa dębczyńska). W początku V wieku n.e. Rugiowie (raczej ich część) nieznanym szlakiem wędrują nad środkowy Dunaj, gdzie stają się zależni od "państwa" Hunów. Pod koniec V wieku n.e. (487) wybucha konflikt Rugiów z nowym władcą Italii Odoakrem. Rugiowie zamieszkiwali wówczas tereny na północ od Noricum. Odoaker przyprowadziwszy ze sobą zjednoczone wojska Turcylingów, Herulów i części Rugiów (najwidoczniej w plemieniu nastąpił rozłam) oraz wojska pochodzenia italskiego, pobił wojowników króla Feletusa (Fewy) i uśmiercił jego samego, po czym spustoszył kraj, a wielu jego mieszkańców wziął w niewolę. Wtedy do naddunajskiego Rugilandu przybyli z północy Langobardowie, przesiedleni w dużej liczbie z terenu Czech przez Herulów, którzy korzystając z zamętu po upadku sprzymierzonych z cesarstwem państw Swebów, Skirów, Sarmatów, panońskich Gotów i Rugiów rozszerzali swoją władzę we wszystkich kierunkach. Longobardowie mieli osłaniać zachodnią flankę herulskiego władztwa przed Alamanami i Turyngami. Taki był koniec plemienia Rugiów. Jakaś jego część zapewne pozostała na Pomorzu (najpóźniej do około połowy V wieku n.e.). Prawdopodobnie resztki Rugiów przetrwały w zachodniej części ich dawnego terytorium i przekazały swe imię nowym przybyszom ze wschodu - słowiańskim już Rujanom (Rugion; wymawiany [Ruijion?]). Być może to właśnie Rugiowie zapisali się w mitologii pomorskiej (kaszubskiej i kociewskiej), w określeniu na olbrzyma - "Rugan".

opr. A. Fularz na podst. Wikipedii

 

In Pomerania

 
The Roman empire under Hadrian (ruled 117-38): the Rugii inhabit a region corresponding to modern Pomerania (northern Germany and Poland)

The Rugii were first mentioned by Tacitus[6] in the late 1st century.[1][7][2] Tacitus' description of their contemporary settlement area, adjacent to the Goths at the "ocean", is generally seen as the southern coast of the Baltic Sea, the later Pomerania.[1][7][2] Tacitus characterized the Rugii as well as the neighboring Goths and Lemovii saying they carried round shields and short swords, and obeyed their regular authority.[1][7][2] Ptolemaeus[8] in 150 AD mentions a place named Rhougion (also transliterated from Greek as Rougion, Rugion, Latinized Rugium or Rugia) and a tribe named Routikleioi in the same area, both names have been associated with the Rugii.[1][2] Jordanes[9] says the Goths upon their arrival in this area expelled the Ulmerugi.[1][2] and makes other, retrospect references to the Rugii in his Getica[10] of the 6th century.[1] The 9th-century Old English Widsith, a compilation of earlier oral traditions, mentions the tribe of the Holmrycum without localizing it.[1] Holmrygir are mentioned in an Old Norse Skaldic poem, Hákonarmál,[11] and probably also in the Haraldskvæði.[1]

Many Rugii had left the Baltic coast during the migration period. It is assumed that Burgundians, Goths and Gepids with parts of the Rugians left Pomerania during the late Roman Age, and that during the migration period, remnants of Rugians, Vistula Veneti, Vidivarii and other, Germanic tribes remained and formed units that were later Slavicized.[12] The Vidivarii themselves are described by Jordanes in his Getica as a melting pot of tribes who in the mid-6th century lived at the lower Vistula.[13][14] Though differing from the earlier Willenberg culture, some traditions were continued.[14] One hypothesis, based on the sudden appearance of large amounts of Roman solidi and migrations of other groups after the breakdown of the Hun empire in 453, suggest a partial re-migration of earlier emigrants to their former northern homelands.[14]

The Oxhöft culture is associated with parts of the Rugii and Lemovii.[2] The archaeological Gustow group of Western Pomerania is also associated with the Rugii.[15][16] The remains of the Rugii west of the Vidivarii, together with other Gothic, Veneti, and Gepid groups, are believed to be identical with the archaeological Debczyn group.[12]

In Pannonia, Rugiland and Italy

In the beginning of the 4th century, large parts of the Rugii moved southwards and settled at the upper Tisza in ancient Pannonia, in what is now modern Hungary. They were later attacked by the Huns but took part in Attila's campaigns in 451, but at his death they rebelled and created under Flaccitheus a kingdom of their own in Rugiland, a region presently part of lower Austria (ancient Noricum), north of the Danube.[17] After Flaccitheus's death, the Rugii of Rugiland were led by king Feletheus, also called Feva, and his wife Gisa.[17] Yet other Rugii had already become foederati of Odoacer, who was to become the first Germanic king of Italy.[17] By 482 the Rugii had converted to Arianism.[5]

(CC WIKIMEDIA)