Gazeta codzienna

Sztuka. Kultura. Nauka.

* * *
Merkuriusz Polski dzieje wszystkiego świata w sobie zamykający dla informacji pospolitej. Od 3 stycznia 1661.
niedziela, 23 Wrzesień, 2018 - 01:26

Wilcinus, władca ziem obecnej Polski, z czasów gdy opisywano ją jako "Pulinenland"

czw., 08/08/2013 - 16:16

 Wilcinus jest dośc zagadkowym bohaterem dawnych sag, wg Sagi o Dytryku z Berna tworzy on Państwo Wieleckie. Ostatnio trafiłem na bardzo ciekawą publikację "Die Wilkinensage: Schlüssel zur unbekannten Frühgeschichte der Niederlande" pod redakcją Thidrekssaga-Forum E.V. Fani dawnych opowieści rozebrali sagę na części pierwsze i umiejścili ją w IV wieku naszej ery. 

Wilcinus, Wilkinus, musiałby panować około roku 350 n.e., jeśli obliczyć datę jego rządów ze znanych historykom wydarzeń opisanych w owej sadze. Trudno nie dostrzec zbieżności Wilzi/ Wilti — a więc znanych nam z historii słowiańskich mieszkańców wybrzeża Bałtyku: Wieletów- z jego imieniem.

Wilkinus pustoszy Pulinenland

W jednym z epizodów tzw. sagi o Wieletach (Wiltzensaga), stanowiącej część Thidrekssagi, mowa jest o ich protoplaście potężnym królu Wilcinusie, który spusztoszył Polskę i dotarł do Holmgardu, stolicy Rusi, a panowaniem objął takżę Węgry i Grecję. Następcą Wilcinusa został jego lennik, król Rusi – Hertnit, a po nim królem został Osantrix, znany także jako Osserich.  

Próbując dostosować okres panowania Wilkinusa/ Wilcinusa do polskiej tradycji historycznej, trafiamy w okres panowania niejakiego Wyzymira, Wissimira. Na tym etapie moich badań literackich jednak nie mogę określić, czy opisy obu postaci pozwalają dowieść że chodzi o jedną i tą samą postać historyczną. 

Kres panowania

Według autora sagi Hertnit, ówczesny władca Rusi, podbił państwo Willcinaland/Wilzenlant, identyfikowane z Połabiem i obejmujące swoim zasięgiem także Polskę i Ruś. 

W literaturze

 
Kronika Słowian: Ruś Kijowska w czasach pierwszych Rurykowiczów - Strona 60
books.google.pl/books?isbn=8373968008
Witold Chrzanowski - 2009 -

 

 
Ciekawego przykładu dostarcza Thidrekssaga (saga o Dytryku z Berna, czyli Teodoryku Wielkim), w której niejaki Wilcinus, władca Wielecki, miał spustoszyć Polskę i dotrzeć do stolicy Rusi, Holgardu, czyli Nowogrodu Wielkiego,


Mity, podania i wierzania dawnych Słowian - Strona 141
books.google.pl/books?isbn=8371206887
Jerzy Strzelczyk - 1998

 

 
występuje Osserich, król Wieletów. Po ojcu Hertnicie odziedziczył Osserich wielkie królestwo, stworzone wcześniej drogą podbojów przez Wilcinusa. Główną jego częścią był Willcinaland / Wilzenlant, obejmujący jakoby całą Połabsz- czyznę,

Przegląd historyczny - Strona 245
books.google.pl/books?id=aeBBAAAAYAAJ
1984

 

 
Czy jest to znany z „Thidrekssagi" Wilcinus? Może bohater fabularnie mu pokrewny? Śmielej można wnosić o występującym pokrewieństwie między tym imieniem a nomen gentis Wilzi/ /Wilti — Wieleci. 

 

 

 

 

Mity, podania i wierzania dawnych Słowian - Strona 141
books.google.pl/books?isbn=8371206887
Jerzy Strzelczyk - 1998 - ‎

 

 
Hertnit, pogromca Wilcinusa, podzielił całe królestwo pomiędzy trzech synów: najstarszy Osserich otrzymał królestwo wieleckie, Waldemar - część wschodnią (Polska i Ruś), a zrodzony z nieprawego łoża flias - Grecję.

 

 

 
Przegląd historyczny - Strona 244
books.google.pl/books?id=aeBBAAAAYAAJ
1984 - ‎

 

 
Wieleci. reprezentują tu cały żywioł słowiański między Łabą a Odrą. Wil- cinus rozszerzył też swoją władzę na Ruzcia land ok Pulaerna land33. Gdy jego pogromca Hertnit dzieli całość między trzech synów, podział ten wygląda następująco: ...

 

 
Kronika Słowian: Ruś Kijowska w czasach pierwszych Rurykowiczów - Strona 60
books.google.pl/books?isbn=8373968008
Witold Chrzanowski - 2009 -

 

 
... czyli Teodoryku Wielkim), w której niejaki Wilcinus, władca Wielecki, miał spustoszyć Polskę i dotrzeć do stolicy Rusi, Holgardu, ... Hertnit przed śmiercią podzielił swoje imperium, Ruś i Polskę oddając w ręce drugiego syna, Waldemara ... 

 


Die sagen von den Wölsungen und Niflungen: den Wilcinen und könig ... - Strona 153


1858 

König Wilcinus gewann stets Sieg über die Ruzenmänner und verwüstete ganz Pulinenland und gänzlich alle Volkslaude bis ans Meer 2). Darnach führte er sein Heer hinauf in Ruzenland und eroberte manche grosze Burgen, Smalenzkia 3) ...

Kronika Słowian: Ruś Kijowska w czasach pierwszych Rurykowiczów - Strona 60

books.google.pl/books?isbn=8373968008
Witold Chrzanowski - 2009


Ciekawego przykładu dostarcza Thidrekssaga (saga o Dytryku z Berna, czyli Teodoryku Wielkim), w której niejaki Wilcinus, władca Wielecki, miał spustoszyć Polskę i dotrzeć do stolicy Rusi, Holgardu, czyli Nowogrodu Wielkiego, jak miasto to ...

Thule: altnordische Dichtung und Prosa - Tom 22 - Strona 95

1967 


König Wilcinus erbeutete soviel Gold, Silber und mancherlei andere Kostbarkeiten, daß er seit seiner ersten Kriegsfahrt noch nie einen solchen Sieg errungen hatte. Bald darauf verglich er sich mit Hertnit: Der empfing sein Reich zurück, 

Thidrekssaga und Nibelungenlied: vergleichende Studien - Strona 106

books.google.pl/books?isbn=3833415444 
Hanswilhelm Haefs - 2004 


Ein einführender Abschnitt erzählt von König Wilcinus ... des Wilzenvolkes. Sein Reich erstreckt sich über Wendland, Schweden und Dänemark. Er besiegt Hertnit, der Rußland, Polen, Ungarn und Griechenland beherrscht ... Nach seinem Tod ...

 

Osantrix (Osserich

Osantrix to  legendarny król Wieletów i jeden z bohaterów Sagi o Dytryku z Berna (Thidrekssaga).

Według autora sagi Hertnit, ojciec Osantrixa, podbił państwo Willcinaland/Wilzenlant, identyfikowane z Połabiem i obejmujące swoim zasięgiem także Polskę i Ruś. Po swojej śmierci podzielił kraj między trzech synów, z których najstarszy Osantrix otrzymał Połabie (kraj Wieletów), zaś młodszy Waldemar i zrodzony z nieprawego łoża Ilias kolejno Ruś z Polską i Grecję. Osantrix toczył walki z ubiegającym się o rękę jego córki Erki królem Hunów, Attylą. Attyla wysłał na dwór władcy Wieletów swojego posła Rodingeira. Drogą podstępu Rodingeir sprowadził Erkę na dwór swojego pana, a sam Osantrix zginął w oblężonym Brandenburgu[1].

Zdaniem Jacka Banaszkiewicza postać Rodingeira (Rüdigera von Bechelaren) jest literackim prototypem znanego z Kroniki Wincentego Kadłubka „tyrana lemańskiego”, starającego się o rękę królewny Wandy. U Jana Długosza otrzymał on imię Rytygier. Imię to zaczerpnął polski kronikarz z nieznanego źródła, z którego również dowiedział się o Osserichu, tego zaś skojarzył z Popielem I. por. http://pl.wikipedia.org/wiki/Osantrix

Przypisy

  1. Jerzy Strzelczyk, Mity, podania i wierzenia dawnych Słowian, z serii: „Mity i legendy świata”, Dom Wydawniczy REBIS, Poznań 1998, s. 141, ISBN 83-7120-688-7

Bibliografia

  • Jacek Banaszkiewicz, Rüdiger von Bechelaren, którego nie chciała Wanda. Przyczynek do kontaktu niemieckiej Heldenepik z polskimi dziejami bajecznymi, [w:] „Przegląd Historyczny” T. 75, z. 2, 1984, s. 239-247.
  • Jan Długosz, Roczniki czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego ks. I-II, przeł. Stanisław Gawęda, Zbigniew Jabłoński, Andrzej Jochelson, Julia Radziszewska, Krystyna Stachowska, Anna Strzelecka, komentarz Krystyna Sieradzka i Bożena Modelska-Strzelecka, PWN, Warszawa 1962.
  • Jerzy Strzelczyk, Mity, podania i wierzenia dawnych Słowian, z serii: „Mity i legendy świata”, Dom Wydawniczy REBIS, Poznań 1998, s. 141, ISBN 83-7120-688-7 

W sadze o Dytryku z Bernu (Thidrekssaga) powstałej w poł. XIII w. w Norwegii (prototypem jej bohatera jest król Ostrogotów, Teodoryk Wielki), Attyla występuje jako syn króla fryzyjskiego Osida, zdobywa panowanie nad krajem Hunów (Hunalant), usytuowanym nie w Pannoni, lecz w Niemczech północno-zachodnich (stolica Soest w Westfali), wchodzi jednak tym samym w konflikt z królem Wieletów (Wiltzen) i Rusów Osantrixem (Osserich), który kraj ten uważa za dziedzictwo swojej żony. Córka Osantrixa – Erka zostaje uprowadzona przez margrabiego Rodingeira z Bakalar i poślubiona Attyli. Przy pomocy Dytryka Attyla zwycięża Wieletów i Rusów, co prowadzi do śmierci Osantrixa w oblężonym przez wrogów Brandinaburgu (=Brandenburg).W jednym z epizodów tzw. sagi o Wieletach (Wiltzensaga), stanowiącej częśc Thidrekssagi, mowa jest o ich protoplaście potężnym królu Wilcinusie, który spusztoszył Polskę i dotarł do Holmgardu, stolicy Rusi, a panowaniem objął takżę Węgry i Grecję. Następcą Wilcinusa został jego lennik, król Rusi – Hertnit, a po nim królem został właśnie Osantrix. Poślubił on córkę Milasa, króla Hunów, który wynaczył go na swego następcę. Kraj Hunów zajął jednak, jak wiemy Attyla. W dalszej części poematu Attyla wyprawia się na Ruś i walczy z jej władcą Waldemarem (=Włodzimierzem ?).http://pl.wikipedia.org/wiki/Attyla

 

 


Mity, podania i wierzania dawnych Słowian – Strona 141

books.google.pl/books?isbn=8371206887
Jerzy Strzelczyk – 1998 –

Po ojcu Hertnicie odziedziczył Osserich wielkie królestwo, stworzone wcześniej drogą podbojów przez Wilcinusa. Główną … Hertnit, pogromca Wilcinusa, podzielił całe królestwo pomiędzy trzech synów: najstarszy Osserich otrzymał królestwo …

Kronika Słowian: Polanie – Strona 75

books.google.pl/books?id=DWMiAQAAIAAJ
Witold Chrzanowski – 2008

Jacek Banaszkiewicz, zresztą na marginesie rozważań na temat Wandy i Rydygiera, zwrócił uwagę na niejakiego Ossericha (Osantrbca), księcia wieleckiego, którego postać wyłoniła się w ThidrekssagaTM. Rzecz w tym, że nasz dziejopis …

 

Literatura i kultura późnego średniowiecza w Polsce: praca zbiorowa – Strona 149

 

books.google.pl/books?isbn=8385605126
Teresa Michałowska, Instytut Badań Literackich (Polska Akademia Nauk) – 1993 -

Wzmianka w Rocznikach Długosza wskazuje, iż znany z niemieckich sag król Wieletów Osserich został w Polsce utożsamiony … Śmierć Ossericha, pożartego w Kruszwicy przez myszy, stanowi również „polski” wariant niemieckiego cyklu sag.

 

  Ilustracja początkowa: Mapa ziem obecnej Polski wzorowana na Kl. Ptolemeuszu