Gazeta codzienna

Sztuka. Kultura. Nauka.

* * *
Merkuriusz Polski dzieje wszystkiego świata w sobie zamykający dla informacji pospolitej. Od 3 stycznia 1661.
piątek, 14 Grudzień, 2018 - 23:12
ndz., 01/09/2013 - 23:26
Kategoria: 

Wydawnictwo dziwnych kronik

Kroniki wydawane przez Kownackiego są dziwne, wielu autorów współczesnych nie bierze ich poważnie, jako źródła, pod uwagę. Pojawiły się one dość późno na rynku wydawniczym. Jest również możliwe że są to dzieła autentyczne, zaś wydanie z 1825 r. było tak nieprofesjonalne, że historycy odrzucili całą tą kronikę ze względu na sposób jej wydania do druku.

Fałszerstwo tej kroniki już w przeciągu roku od jej wydania zarzucił Joachim Lelewel, odnajdując w Wilnie jej rękopis opatrzony datą 21 czerwca 1764 roku i wskazujący z okoliczności na Dyjamentowskiego jako jego autora. Niemniej, onlazałwszy opisy Le4lewela, można mieć wątpliwości co do jakościowego charakteru tej krytyki. Przybysław Dyjamentowski znany był powszechnie jako fałszerz dokumentów historycznych, zajmował się tworzeniem fałszywych genealogii rodów magnackich i fikcyjnych źródeł opisujących najstarsze dzieje Polski[1]. Dysponował znaczną biblioteką źródeł. Kronika zawiera fragmenty wobec których współcześni badacze mają wątpliwości, czy mogły zostać sfałszowane, ponieważ są niewspomniane nigdzie indziej, a potwierdzają je znaleziska archeologiczne (np. Culmawi i książe Algimir, a odkrycia na górze Kałdus koło Chełmna).

Dziełą te zawierają jednak wartość literacką. Poniżej prezentujemy fragment z księgi Prokosza. Był to benedyktyn z czasów Mieszka I, nie wiemy czy był postacią rzeczywistą, choć jest wymieniony w jednym źródle historycznym jako postać istniejąca.

Jenerał Morawski" miał zakupić ów rękopism" "do obwijania korzeni przeznaczony" w kramie żydowskim w Lublinie. , złożył go w bibliotece byłego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, i ten to rękopism P. Kownacki bibliotekarz książnicy wilanowskiej wydał w Warszawie u Gliksberga 1825 r. połamawszy go na wypiski z Prokosza i Kagnimira. Drugi rękopism miał Lelewel wynaleźć w Wilnie, było to dzieło dopełniające.

Ów Kownacki miał "z twarzą stoicką" podawać takie kroniki, bez oznaki najmniejszego podziwiania lub radości , jeżeli do tego sam wiarę przykłada

Wojnan- najdawniejszy kronikarz
700 Nakorsza Warmisza kronika
996 Prokosza Chronicon Slavo-sarmaticum (benedyktyn)
1070 Kagnimira Chronicon Polonorum in quo quatuor Regum gesta conscripta sunt. Liber secundus de antiquis in Polonia familiis.
1100 Goranus, Slavo-Lechitarum gesta

(historia por. Michała Wiszniewskiego Historya literatury polskiéj
 Autorzy Michał Wiszniewski str. 181)

Kronika polska: w wieku X napisana. Z dodatkami z kroniki Kagnimira, pisarza ... Autorzy Procossius (Cracoviensis)

 

Bibliografia

  • Janusz Tazbir, Spotkania z historią, Warszawa 1979, s. 233.   
  • Jerzy Strzelczyk, Mity, podania i wierzenia dawnych Słowian, Poznań 2007.