Gazeta codzienna

Sztuka. Kultura. Nauka.

* * *
Merkuriusz Polski dzieje wszystkiego świata w sobie zamykający dla informacji pospolitej. Od 3 stycznia 1661.
niedziela, 23 Wrzesień, 2018 - 01:03
ndz., 09/06/2013 - 00:39
Kategoria: 

Wiślica uchodzi za stolicę Państwa Wiślan. Jeszcze przez krótki czas XII stulecia znajdowała się tutaj stolica niepodległego księstwa, którego władca panował nad doliną Nidy. Część badaczy postawiła tezę iż "Wiślica była już w IX i w pierwszej połowie X wieku ośrodkiem państwa Wiślan" [a]. Nad górną Wisłą istniało słowiańskie państwo. Wymienia je autor w książce „Opis Niemiec”, kraj ich nazywa „Visleland” – Kraj Wiślan. [a] .

“Jeszcze jeden dokument potwierdza fakt istnienia państwa Wiślan, jest nim „Chorografia”, czyli tak zwane anglosaskie uzupełnienie opisu świata sporządzone na podstawie relacji wikingów Othera i Wulfstana za czasów króla Alfreda Wielkiego (871-899). Tam też znajdujemy informację „na wschód od Moraw jest kraj Wisła (Wisle land)”. [a]http://prawoslawnypartyzant.wordpress.com/multimedia/ksiazki/po-polsku/frank-kmietowicz%E2%80%93%E2%80%9Ekiedy-krakow-byl-trzecim-rzymem%E2%80%9D/]

W „Żywocie św. Metodego”, napisanym przez jednego z uczniów tuż po roku 885, znalazł się następujący ustęp:„Pogansk knjaz, silen vel’ma, sedja v Yisle, rugasesja krstjanom i pakosti dejase. Poslav ze k nemu ręce: dobro ti sje krstiti, synu, voleju svojeju na swojej zemli, da ne plenem nudmi krscen budesi na cuzej zemli i pomjanesi mja, jeże i byst”.

W polskim tłumaczeniu wzmianka brzmi:

„Potężny książę panujący we Wisłach, urągał” chrześcijanom i wyrządzał im krzywdy. Posławszy więc do niego wieść (Metody) rzecze: Dobrze byłoby, synu, abyś się dobrowolnie ochrzcił na swej ziemi, bo nie będziesz wzięty do niewoli i pod przymusem ochrzczony na cudzej ziemi. I wspomnisz mnie, co się też stało”.

 

Na mapie Agryppy, datowanej na 12 rok przed Chr. figuruje forma „Vistula”. Grecki geograf, Strabo, określa go jako naród wielki, zamieszkujący dorzecze Wisły w I wieku po Chr. Tacyt w dziele „Germania”, z 98 roku po Chr. mówi o rozsiadłym narodzie Legii, podzielonym na plemiona. O rzece Vistula, Sudetach i Karpatach pisał także w 152 roku po Chr. Ptolemeusz, aleksandryjski geograf. Wiślanie to nazwa geograficzno-historyczna, pochodząca od Wisły. (...) Nazwa osady – według legendy – ma pochodzić od imienia jej założyciela, księcia Wiślan, Wiślimira, który wraz ze swym otoczeniem miał przyjąć chrzest około 880 roku (za: "http://www.zrodlo.krakow.pl/rocznik-2011/numer-26-2011/perly-dawnej-malopolski/")

"Pierwsza wzmianka spisana po łacinie pochodzi z roku 7-5 r. p.n.e. na wystawionej w Porticus Vipsania mapie Agryppy oraz wzmiance Pliniusza o rzece Viscla. Od V wieku Vistla (Divisio orbis terrarum). W okresie tym dorzecze Wisły zasiedlone było od południa przez plemiona celtyckie, a od północy przez plemiona wschodniogermańskie.

W wiekach od II w. – IV w., pod nazwą Viscla – Gaius Iulius Solinus, Pliniusz Starszy, Klaudiusz Ptolemeusz. Ptolemeusz podał także nazwy i siedziby plemion nad Wisłą: Wenedów, Gythonów, Galindów. Wisła u rzymskich historyków uchodziła do Bałtyku zwanego wówczas Morzem Swebów, łac. Mare Suebicum; Tacyt I wiek, lub Zatoki Wenedzkiej (II wiek) – „de internis eius partibus Alba, Guthalus, Viscla amnes latissimi praecipitant in oceanum”. W germańskiej tradycji pisanej nadwiślańskie lasy (Widsidh) są ojczyzną Wandalów, Sasów i innych plemion germańskich, chociaż w rzeczywistości pochodzą one ze Skandynawii." (Wikipedia)

O wczesnej historii tutejszej państwowości wiadomo niewiele:

Piastowski nurt Odry - Strona 21, books.google.pl/books?id=o5cbAAAAMAAJ

Wojciech Myślenicki - 1972
"Visle Lond. Tak zanotował nazwę tego kraju w Opisie Europy król angielski Alfred Wielki (871—891), a kilkadziesiąt lat wcześniej, bo już około 840 roku, w Geografie Bawarskim wymieniona była nazwa ludności tego kraju: Vuislane."

Historia od VI do IX wieku

Nie sposób określić, kiedy przyjęła się nazwa Wiślanie dla wspólnoty osadniczej w dorzeczu górnej Wisły.
Konstantyn Porfirogeneta wymienia w dziele De administrando imperio Białą Chorwację jako miejsce skąd w VII wieku 7 plemion chorwackich miało wyruszyć na Bałkany (na terytorium dzisiejszej Chorwacji) na zaproszenie cesarza Bizancjum Herakliusza, by bronić granic cesarstwa. Według Konstantyna część plemion pozostała w swojej starej ojczyźnie.
Historycy wiodą spór co do umiejscowienia wymienionej przez Konstantyna Białej Chorwacji, nawet negując jej istnienie. Kwestia pochodzenia Wiślan od sarmackich, zeslawizowanych Chorwatów, którzy mieli napłynąć ze wschodu Europy w swojej wędrówce na zachód i południe, pozostaje wciąż nierostrzygnięta. Również nie ma pewności, że opisywana Biała Chorwacja (Chrobatia) leżała na terytorium Wiślan, chociaż prawdopodobne jest, że to właśnie Biali Chorwaci kryją się pod nazwą Wiślan w dziele Geografa Bawarskiego (ok. 845 r.). Z kolei Alfred Wielki (po 890 r.) lokuje ziemie Chorwatów (Horithi) na północ od Wielkich Moraw. Kraj Wiślan nie wyróżniał się szczególnym zaludnieniem na tle innych ziem polskich. Prawdopodobnie aż do połowy VIII wieku miejscowa ludność nie budowała grodów, co mogło wynikać z częstego przemieszczania się. (wikipedia)

Daty wg Joachima Lelewela (Polska wiekow srednich: czyli Joachima Lelewela w dziejach narodowych ..., Tom 2, Joachim Lelewel)

871 Method chrzci czeskiego Borziwoja

880 Wiching biskupem Nejtra

880 król królów z lechita Popiel strącony Ziemowit syn kmiecia Piasta przez Polan na tron wyniesiony

884 Methodej wzywa Wyszewita wiślickiego aby chrzest przyjął jeśli chce w doma pozostać

907 Morawy upadły .Madjary panują morawska obrządku słowiańskiego ludność rozbiega się. Popiele z Wiślicy wyparci. Michał syn Wyszewita do Zachlumu serbskiego ustępuje

Kolegiata w Kruszwicy, Źródło: http://3.bp.blogspot.com/-sk6Cr724d9k/T_Ne4idXR_I/AAAAAAAABME/hL6H3GbcIq8/s1600/wi8.jpg

Wiślania w źródłach z epoki

Fragment Żywotu św. Metodego, rękopis Soboru Uspieńskiego z XII w., dotyczący "Księcia pogańskiego, bardzo silnego, siedzącego ... v-Vislě" (Поганьскъ князь сильнъ вельми сѣдя въ Вислѣ, w najstarszych odpisach choć uważanych za "gorsze"[5] - wersja v-Vislěch/въ вислѣхъ)

Istnieją trzy przekazy źródłowe, które łączy się z plemieniem Wiślan. Najsłynniejszym z nich jest informacja z Żywotu świętego Metodego (zwanego też Legendą Panońską) o przepowiedni, której autorem miał być Metody:

Był zaś w nim [Metodym] także dar proroczy, tak że spełniało się wiele przepowiedni jego, z których jedną lub dwie opowiemy. Książę pogański, silny bardzo, siedzący w Wiślech [Wiśle ?], urągał wielce chrześcijanom i krzywdy im wyrządzał. Posławszy zaś do niego [kazał mu] powiedzieć [Metody]: Dobrze będzie dla ciebie synu ochrzcić się z własnej woli na swojej ziemi, abyś nie był przymusem ochrzczony na ziemi cudzej, i będziesz mnie [wtedy] wspominał. I tak też się stało.

Drugim źródłem, które zdaje się potwierdzać istnienie Wiślan jest tzw. Geograf Bawarski, którego autor wymienia plemię Vuislane. Trzecie źródło to powstała w IX wieku Germania króla angielskiego Alfreda Wielkiego, będąca przeróbką dzieła Orozjusza z V wieku. Zawiera ona wiadomość o Wisle lond, leżącym na wschód od Moraw i graniczącym z Dacją.
Tekst o księciu siedzącym w Wiślech w Żywocie świętego Metodego stał się powodem sformułowania hipotez o podboju państwa Wiślan przez Morawy, chrystianizacji Wiślan w obrządku wschodnim i stolicy ich państwa w Wiślicy, ale ostatnią z tych tez obaliły wykopaliska archeologiczne, a pozostałych dotychczasowe badania archeologiczne nie zdołały potwierdzić.

Źródła o powstaniu Wiślanii

Początek jego ginie w pomroce wieków a może w pogańską zapuszcza sio starożytność Założycielem jego miał być niejaki Wisław, jeden z chrobackich władzców którego tragiczną historyję na powadzę jakiejś dawnej kroniki wymownie opowiada Bielski Zresztą ową legendę Wnlcerze i Wisłnwie powtarzają inni kronikarze polscy (....) (Samuel Orgelbrand, Encyklopedyja powszechna, Tom 27, S. 198)
(inne doniesienia źródłowe: Pokolenie prokonzula i patrycyusza Michała syna Wusewuca xięcia Zachlumian przyszło od niechrzceńców mieszkających nad rzeką Wisła nazywajaca się Dicyke i osiadło nad rzeka nazwiskiem Zachluma).

Urbs famosissima in regno Lechitarum nomine Wyslicźa cujus olim princeps tempore paganismi fuerat Wyslaus decorus qui et ipse de stirje regis Popeli duxerat originem Bogufał u Somersb II 37

Chrystianizacja Wiślanii

Spekuluje się że to kraj Wiślania miał biskupstwa na swoim terenie, w obrządku cyrylo- metodiańskim.[4]

 

“‘W „Chronografie” niejakiego Samuela, diaka z Dubkowa, rękopisie z XV wieku, lecz opartym na wcześniejszym tekście1, po przytoczeniu faktu, że Cyryl, filozof, „wynalazłszy pismo słowiańskie zapisał je u Morawian, u Lachów i innych narodów, a potem na Rusi” wzmianka podaje, ze św. Wojciech

„zniszczył prawdziwą wiarą i słowiańskie pismo odrzucił i zaprowadził pismo łacińskie, obrazy prawdziwej wiary popalił, biskupów i księży jednych pozabijał, drugich rozegnał i poszedł do Prus i tam został ubity, Wojciech, biskup łaciński”. ” (…)

Wzmianka podaje, że św. Wojciech „obrazy prawdziwej wiary” popalił. []http://prawoslawnypartyzant.wordpress.com/multimedia/ksiazki/po-polsku/frank-kmietowicz%E2%80%93%E2%80%9Ekiedy-krakow-byl-trzecim-rzymem%E2%80%9D/]

Inny autor z kolei bada tezy o walce Wojciecha z innymi obrządkami chrześcijaństwa:

“Henryk Paszkiewicz twierdzi, że tak właśnie było i wbrew opinii wielu badaczy uznaje pogląd o współistnieniu w Polsce dwóch obrządków. Z kolei prof. Łowmiański uznał przekaz Samuela z Dubkowa za wiarygodny, a tam napisano, że w czasach Chrobrego nie kto inny, ale św. Wojciech energicznie słowiański obrządek zwalczał! Wzmianka z pism ruskich (nie przez wszystkich badaczy uznana za wiarygodną) o złupieniu przez Wojciecha świątyni obrządku słowiańskiego mogłoby tę hipotezę potwierdzić.” [] http://www.racjonalista.pl/kk.php/s,57

 

Początki polski - Strona 74, books.google.pl/books?id=JTMaAAAAIAAJ

Józef Widajewicz - 1948
Ze znanego nam pisma biskupów niemieckich (900) czerpiemy wiadomość, że Niemiec Wiching został wysłany do Wiślan („do pewnego ludu, świeżo pozyskanego dla wiary chrześcijańskiej") w charakterze misjonarza.

Włodzisław, Władysław książę lędziański
Dane biograficzne
Zmarł po 944/945
Życiorys

Jako władca plemienia Lędzian był trybutariuszem Rusi Kijowskiej, co potwierdzają między innymi badania archeologiczne i świadectwo Konstantyna Porfirogenety[2]. W latach 944/945 książę miał wysłać swego posła Uleba do Konstantynopolu, gdzie miały się odbyć rokowania na temat pokoju księcia kijowskiego Igora z cesarzami bizantyjskimi Romanem I Lekapenem i Konstantynem VII Porfirogenetą, o czym zaświadcza Kronika Nestora[3].

Przypisy

^ Za księcia Lędzian uważał Włodzisława m.in. Gerard Labuda, zob. W. Chrzanowski, Kronika Słowian. Tom 3. Ruś Kijowska w czasach pierwszych Rurykowiczów, Kraków 2009, s. 170.
^ W. Chrzanowski, Kronika Słowian. Tom 3. Ruś Kijowska w czasach pierwszych Rurykowiczów, Kraków 2009, s. 171.
^ Nestor, Najstarsza kronika kijowska. Powieść minonych lat, Wrocław 2005, s. 41–42.

Bibliografia

[1]Nestor, Najstarsza kronika kijowska. Powieść minonych lat, Ossolineum, Wrocław 2005, ISBN 83-04-04750-0, s. 41–42.
[2] Chrzanowski W., Kronika Słowian. Tom 3. [3] Ruś Kijowska w czasach pierwszych Rurykowiczów, Wydawnictwo EGIS, Kraków 2009, ISBN 978-83-7396-800-4, s. 169–171.Mon Pol str 37

[4]Mironowicz A., Kościół prawosławny w państwie Piastów i Jagiellonów, Białystok 2003, s. 36-54.

Inne doniesienia źródłowe o Wiślanii

W kilkadziesiąt lat po Mierzwie Gal na podstawie tego co mu Michał kruszwickiej kapituły kanclerz opowiadał pisał kronikę polską i Jakkolwiek założył głównie dzieje spółczesne bliższy szczegół podawała więc go tu opuszczamy Genealogowie Piastów szlaskich starali się usilnie oznaczyć czas panowania Ziemowita i nie mogli zchwycić innej daty jak tylko rok 861 wstąpienia jego na tron Jest to właśnie rok wystapienie na scenę polityczna morawskiego xięcia Świętopełka który jak już wyżej nadmieniliśmy xiażęcia wiślickiego zwyciężył a kraj jego owładnał Wszystkie te okoliczności nasuwaja domysł iż lechicki czyli morawski xiaże Ziemowit przez naszych kronikarzy jako ojciec Leszka wspomniany jest to morawski Świętopełk co panował w Wiślanii a po nim.
Wysław xiążę Wiślanów W drugiej połowie IX wieku nie słyszano jeszcze imienia Polski na przestrzeni między Bałtykiem a Karpatami ale głośne tam było imię Wiślanów od górnej Wisły wzdłuż ponad tę rzekę mieszkających i połączonych węzłem społecznym Społeczność tę nazywano Wiślanią Jest to jedna z najwcześniejszych nazw dawanych niegdyś naszej ojczyźnie Grodem głównym W niej była Wiślica którą w owych czasach zwano takoż Wisłą albo Wisłamił Panował tam około roku 880 VV sław xiążę ten wywodził swój ród od Popiela3 słynął z potęgi żył w bałwochwalstwie az chrześciaństwa natrząsał się Zwyciężony on był około r 884 przez xięcia morawskiego Świętopełka i ze swego xięstwa wyzuty tułać się musiał wraz zrodzeństwem swojem po obcych krajach a potomkowie jego dobijali się na próżno o tron ojczysty aż do czasów Bolesława Chrobrego (Biblioteka Ossolińskich - Tom 9 - Strona 19; on-line books.google.pl/books?id=QmYxAQAAMAAJ Zakład Narodowy imienia Ossolińskich - 1866)

 

GENEALOGIA Pnznz JANA WAGILEWICzA UŁożouA Wysław xiążę Wiślanów W drugiej połowie IX wieku nie słyszano jeszcze imienia Polski na przestrzeni między Bałtykiem a Karpatami ale głośne tam było imię Wiślanów od górnej Wisły wzdłuż ponad tę rzekę mieszkających i połączonych węzłem społecznym Społeczność tę nazywano Wiślanią. Jest to jedna z najwcześniejszych nazw dawanych niegdyś naszej ojczyźnie. Grodem głównym W niej była Wiślica którą w owych czasach zwano takoż Wisłą albo Wisłami. Panował tam około roku 880 VV sław xiążę ten wywodził swój ród od Popiela, słynął z potęgi żył w bałwochwalstwie az chrześciaństwa natrząsał się. Zwyciężony on był około r 884 przez xięcia morawskiego Świętopełka i ze swego xięstwa wyzuty tułać się musiał wraz zrodzeństwem swojem po obcych krajach a potomkowie jego dobijali się na próżno o tron ojczysty aż do czasów Bolesława Chrobrego.