Gazeta codzienna

Sztuka. Kultura. Nauka.

* * *
Merkuriusz Polski dzieje wszystkiego świata w sobie zamykający dla informacji pospolitej. Od 3 stycznia 1661.
poniedziałek, 16 Lipiec, 2018 - 08:54
wt., 27/08/2013 - 19:22
Kategoria: 

Historia o Popielu II może mieć jakieś źródła w zdarzeniach opisanych w ówczesnych kronikach zachodnioeuropejskich. W 937 lub 939 roku w Braniborze Markgraf Gero- Geron zamordował podczas uczty 30 książąt -naczelników państw słowiańskich. Opisał to nieco późniejszy kronikarz, Helmond. Czy są podobieństwa między tą historią o historią Popiela II?

Popiel u Galla Anonima

Po raz pierwszy pojawia się w Kronice Galla Anonima jako władca panujący w Gnieźnie. Miał mieć dwóch synów. Władca z innej dynastii, Siemowit dorósł, a "król królów i książę książąt" miał usunąć Popiela z tronu i mianować księciem Siemowita.

Gall uzupełnia swoją relację historią, którą opowiadają starcy sędziwi, według której wygnany z królestwa Popiel miał być prześladowany przez myszy, przed którymi schronił się w drewnianej wieży na wyspie. Tam miał zostać przez myszy zagryziony.

Popiel II u Wincentego Kadłubka

Wincenty Kadłubek w swojej Kronice rozbudował znacznie legendę o Popielu (nazywanym przezeń Pompiliuszem II), którego uczynił synem Popiela I i wnukiem Leszka III. Według Kadłubka miał być władcą gnuśnym, tchórzliwym, zniewieściałym i zdradzieckim. Za namową żony miał wytruć swoich dwudziestu stryjów (synów Leszka III), podając im w czasie uczty zatrute wino, a następnie odmówił pogrzebania ciał. Z trupów wylęgły się myszy, które długo ścigały Popiela wraz z żoną i dwoma synami. W końcu dopadły ich ukrytych w wysokiej wieży, gdzie zostali pożarci.

Popiel ІІ w Kronice wielkopolskiej

Według Kroniki wielkopolskiej Popiel z uwagi na długie włosy otrzymał przydomek Chościsko, czyli miotła (według Galla Anonima imię to nosił ojciec Piasta). Kronika wielkopolska podaje także jako miejsce śmierci władcy Mysią Wieżę w Kruszwicy, co powtarzają następnie Kronika polsko-śląska i Kronika książąt polskich. Miała to być najprawdopodobniej drewniana wieża.

Popiel ІІ u późniejszych kronikarzy

Kolejne wątki do legendy o Popielu dodał Jan Długosz. Według Roczników Chościsko było pogardliwym przydomkiem władcy, oznaczającym wyniszczoną i nędzną miotłę. Demoniczna żona Popiela była według Długosza księżniczką niemiecką, a jego synowie nosili imiona Lech i Popiel. Kronikarz porównał także władcę z cesarzem niemieckim Arnulfem.

Uczta u Gero

Próba przyporządkowania tych wydarzeń do konkretnych doniesień uznanych przez historyków za wiarygodne pozwala jedynie połączyć te wydarzenia z opisem kronikarza Widukinda. Opisuje on historię otrucia 30 kniazów pogańskich państw słowiańskich podczas uczty, do czego miało dojść z poruczenia margrabiego Gerona w roku 939. W 939 Gero zorganizował ucztę, na którą zaprosił 30 princepsów plemion łużyckich i serbskich, a następnie rozmyślnie otruł ich podczas zakrapianej alkoholem wieczerzy, likwidując w ten sposób elity włady Słowian. Gero miał zastosować "podstęp przeciwko podstępowi", wierzył bowiem w rzekomy spisek jaki mieli przeciwko niemu przedsięwziąć kniaziowie Słowian. Zdrada Gerona oczywiście wywołała odzew zbrojny Słowian. Niestety, ze względu na znaczne rozbieżności w danych żródłowych trudno dziś jednoznacznie określić datę zdarzenia. Najbardziej wiarygodne źródła wymieniają rok 939, inne: 937. 

Widukind z Korbei:    XXI. De Slavo, qui a rege Heinrico relictus erat.

Fuit autem quidam Sclavus a rege Heinrico relictus, qui iure gentis paterna successione dominus esset eorum qui dicuntur Heveldi, dictus Tugumir. Hic pecunia multa captus et maiori promissione persuasus professus est se prodere regionem. Unde quasi occulte elapsus venit in urbem quae dicitur Brennaburg, a populoque agnitus et ut dominus susceptus, in brevi quae promisit inplevit. Nam nepotem suum, qui ex omnibus principibus gentis supererat, ad se invitans dolo captum interfecit urbemque cum omni regione ditioni regiae tradidit. Quo facto omnes barbarae nationes usque in Oderam fluvium simili modo tributis regalibus se subiugarunt.